Wszystko o ekonomii

Dla wielu wydaje się, że pracownik powinien być traktowany w firmie przedmiotowo, jest pewnego rodzaju narzędziem do robienia pieniędzy. Jednak ostatnio coraz więcej przedsiębiorców skłania się do docenienia roli pracownika, zaczyna on być traktowany podmiotowo.

Wiele firm na naszym rynku ma już ugruntowaną pozycję, działa od wielu lat, ma wykwalifikowaną kadrę i pracowników. To wszystko pozwala właścicielom dostrzegać zaletę posiadania dobrych ludzi, którzy wiążą z firmą swoja przyszłość. Przedsiębiorcy widzą, że inwestowanie w pracownika przynosi same korzyści, że nie opłaca się często zmieniać kadry. Dobrze czujący się pracownik, mający doświadczenie i wiedzę to zdecydowanie wyższa wydajność oraz chęć do ewentualnych poświęceń.

Rola pracowników w każdej nowoczesnej firmie jest więc bardzo duża. Działalność wymaga coraz mniejszej liczby osób, następuje mechanizacja i robotyzacja wszelkiej produkcji. Pozostawieni pracownicy są elitą w swoim zawodzie, znają charakterystykę i specyfikę firmy.

Gospodarka centralnie planowana do niedawna była obowiązująca w dużej części świata. Chodzi oczywiście o kraje tzw. bloku socjalistycznego, które pod wpływem Związku Radzieckiego wprowadziły w życie tą doktrynę. Wraz z upadkiem tego bloku centralne planowanie w gospodarce występuje w zaledwie kilku krajach na świecie.

Wielu ekonomistów wymienia jedną pozytywną rzecz, która może mieć wartość dodaną w planowaniu. Jest to stosunkowo większa łatwość przeprowadzania dużych inwestycji o znaczeniu krajowym lub regionalnym, po prostu zaplanowane z góry są wdrażane dużo szybciej niż w kapitalizmie. Oczywiście, przewaga ta jest niwelowana przez większa wydajność firm w gospodarce wolnorynkowej, dostęp do nowych technologii itp.

Gospodarka centralnie planowana polegała na ustalaniu wszystkiego z góry, charakterystyczne dla niej były tzw. plany gospodarcze czyli rozłożenie w czasie założeń produkcyjnych. Niestety, w większości przypadków były one spełniane tylko na papierze, realnie mało wydajna gospodarka nie była w stanie wykonać wyśrubowanych norm.

Na przestrzeni lat w gospodarce dominowały różne teorie ekonomiczne. Ekonomiści je tworzący mieli ogromny wpływ na dzieje świata, rozwój gospodarczy i wszelkiego rodzaju procesy. W historii do najważniejszych należały takie jak etatyzm, monetaryzm, liberalizm czy interwencjoizm.

Etatyzm oraz interwencjonizm uważane są za najlepsze rozwiązania na czasy kryzysu. Polegają na planowaniu zatrudnienia przez państwo oraz dużych inwestycjach finansowanych z budżetu. Dzięki temu zmniejszane jest bezrobocie oraz zwiększany popyt wewnętrzny. Ludzie maja pieniądze, kupują towary i usługi, zwiększa się produkcja.

Z kolei liberalizm to doktryna, która panowała w większości krajów zachodnich przez ostatnie kilkadziesiąt lat. Według niej państwo powinno być w niewielkim stopniu obecne w gospodarce, powinno ograniczyć wszelkiego rodzaju wpływ na rynek. Niestety, ostatnie lata pokazały, ze prowadzi to do różnego rodzaju wypaczeń, kontrola zewnętrzna jest potrzebna.

Monetaryzmem możemy określić politykę polegająca na planowaniu rozwoju poprzez duże wydatki budżetowe. Przykładem takiego działania mogą być rządy prezydenta G.W. Busha w USA.

Bańka inwestycyjna to nic innego jak proces inwestowania w jedną branżę w oderwaniu od realnych założeń ekonomicznych. Występuje on głównie wtedy, kiedy za dużymi inwestorami zaczną podążać miliony mniejszych, które uważają, że duże instytucje finansowe swoim autorytetem gwarantują pewność danych inwestycji. W rzeczywistości mylą się wszyscy, różnica polega tylko w tym, że nie każdy ma tego świadomość.

Bańka inwestycyjna to bardzo niepokojące zjawisko, niestety w ostatnich dziesięcioleciach można było zaobserwować je dość często. Począwszy od początku XX wieku i bańki tulipanowej, po ostatnie lata i bańkę na rynku firm internetowych oraz w nieruchomościach. Wszystkie one prowadziły do wystąpienia mniejszych lub większych problemów gospodarczych, zazwyczaj w skali globalnej.

Sposobem radzenia sobie z tym zjawiskiem jest większa kontrola instytucji finansowych. Służy do tego nadzór finansowy, który określa reguły inwestowania oraz tzw. wymagane bezpieczniki inwestycyjne. Sprowadzają się one zazwyczaj do zwiększenia wymogów podczas kredytowania.

Wielki Kryzys Gospodarczy jest jednym z najbardziej negatywnych wydarzeń w historii gospodarczej świata. W wyniku jego wystąpienia gospodarka światowa została zredukowana o wartość wyższą niż ta po obu wojnach światowych.

Początek kryzysu jest trudny do określenia, był to długi okres w którym wyraźnie rozluźniono politykę kontrolną państwa w stosunku do sektora finansowego. Pierwsze niepokojące zjawiska wystąpiły w Stanach Zjednoczonych w połowie lat 30-tych, najbardziej znane to tzw. Czarny Czwartek czyli krach nowojorskiej giełdy.  Jego wyniku załamała się cała gospodarka kraju, upadło mnóstwo firm, bezrobocie wzrosło do ogromnych rozmiarów. W ciągu zaledwie kilkunastu miesięcy kryzys rozprzestrzenił się na cały świat, dotarł głównie do Europy, która była silnie uzależniona od handlu z Ameryką.

Jako powody kryzysu wymienia się bańkę spekulacyjną, czyli przewartościowanie akcji amerykańskich przedsiębiorstw. Inne przyczyny to słabość sektora bankowego oraz brak kontroli ze strony państwa.

Produkt krajowy brutto pozwala określić stopień rozwoju danego kraju, pokazuje jego zamożność. PKB obliczany jest jako suma dóbr i usług wytworzona w określonym czasie na danym terytorium.

Produkt krajowy brutto to wartość obrazująca potencjał danej gospodarki, obecnie największą jest gospodarka Stanów Zjednoczonych. W czołówce jest również Japonia oraz kraje Europy Zachodniej, takie jak Wielka Brytania, Francja i Niemcy. Z racji na swój potencjał ludnościowy coraz wyżej w światowym rankingu znajdują się Indie i Chiny. Szczególnie ten drugi kraj wyrasta powoli na potęgę, według prognoz w ciągu ćwierć wieku, przy założeniu dalszego tempa rozwoju jak obecne, będzie to największa gospodarka świata.

Jeśli chodzi o szczegóły, to doskonałym narzędziem na określenie bogactwa mieszkańców poszczególnych państw jest produkt per capita czyli na głowę. Do najwyższych należą kraje surowcowe, głównie z rejonu Zatoki Perskiej oraz Szwajcaria i mniejsze państwa typu Luksemburga. Polska gospodarka plasuje się w czołówce, znajdujemy się w drugiej dziesiątce.

Euro to wspólna waluta europejska, która powoli ale systematycznie staje się pieniądzem światowym. Posługuje się nią kilkaset milionów ludzi mieszkających zarówno w krajach Unii Europejskiej jak i poza nią.

Jeszcze przed wprowadzeniem euro istniało wiele jednostek rozliczeniowych które aspirowały do roli europejskiego pieniądza. Niestety, nie osiągały one większej popularności, główny powód wynikał z braku woli politycznej największych krajów europejskich. Dopiero stosunkowo niedawno, pod koniec lat 90-tych zdecydowano się na wycofanie walut narodowych i wprowadzenie wspólnej. Co ciekawe, wiele państw do dzisiaj nie zdecydowało się na ten krok, przykładem jest Wielka Brytania.

Krytycy euro podnoszą to, że państwa je przyjmujące pozbawiają się doskonałego narzędzia do kreowania polityki gospodarczej. Bez własnej waluty nie mogą one wpływać na wysokość stóp procentowych oraz dbać o stosowną wartość pieniądza. Obecnie wszystkie decyzje podejmują władze europejskiego banku centralnego z siedziba we Frankfurcie.

Rezerwa walutowa jest to określona suma pieniędzy zdeponowana w bankach lub innych instytucjach zewnętrznych przez bank centralny danego kraju. Rezerwa ma za zadanie  wyrównywanie ewentualnych zbyt dużych różnic kursowych narodowej waluty a przez to dbanie o równowagę gospodarczą w kraju. Pieniądze te są zazwyczaj zamrożone na rachunkach bankowych, oprócz niewielkich odsetek nie przynoszą realnego zysku.

Rezerwy walutowe były dawniej odkładane w wartościowych kruszcach takich jak złoto, srebro czy platyna. Dzisiaj niewiele krajów działa w ten sposób, u większości rezerwy są w realnych pieniądzach. Różnice pomiędzy krajami wynikają głównie ze sposobu podziału środków na różne waluty. Do niedawna większość światowych rezerw było w dolarach, obecnie na pierwsze miejsce wychodzi euro. Niektóre kraje posiadają rezerwy także w funtach, frankach szwajcarskich czy nawet rublach rosyjskich.

Rezerwa walutowa teoretycznie powinna być równa ilości pieniądza w obiegu, jednak realnie jest to nie do zrealizowania.

Spółka giełdowa jest przedsiębiorstwem którego akcje notowane są na giełdzie. Aby było to możliwe dana firma musi spełnić szereg warunków określonych zarówno przez władze danej giełdy jak i organy nadzorujące.

Firma starająca się o wejście na giełdę musi przez określony czas prowadzić jasną i przejrzystą politykę raportową jeśli chodzi o wszelkie wydarzenia jak i finanse. Odbywa się to zazwyczaj poprzez publikowanie wyników finansowych oraz planów inwestycyjnych na stronach internetowych firmy, w prasie oraz innego rodzaju mediach. Końcowym etapem przed wejściem na giełdę jest publikacja tzw. Prospektu emisyjnego, który zawiera najważniejsze dane o firmie. Znajdują się tam także szczegóły jeśli chodzi emisję akcji, ich podział, liczba oraz wartość.

Jeśli przedsiębiorstwo przejdzie wszystkie etapy to władze giełdy dopuszczają je na rynek i następuje pierwsze notowanie akcji. To ono świadczy o tym jak ludzie zarządzający firmą przepracowali okres poprzedzający, czy akcje cieszą się popularnością czy też nie. Im wyższy popyt na walory spółki tym ich cena wyższa i spółka zbierze więcej kapitału.

Giełda ma dość duże znaczenie w każdej gospodarce wolnorynkowej. To ona pozwala na pozyskanie kapitału przez rozwijające się firmy. Dzieje się to poprzez sprzedaż części akcji z jednoczesnym zachowaniem przez właścicieli stosownego pakietu kontrolnego.

Giełda jest więc miejscem obrotu akcjami, gdzie każdy chętny może nabyć pożądane przez siebie walory. Z drugiej strony, wejście na giełdę firmy jest dość trudne, obwarowane jest wieloma warunkami. Przyszła spółka giełdowa musi spełnić wiele warunków jeśli chodzi o bezpieczeństwo i przejrzystość działalności. Musi tez być odpowiedniej wielkości.

Obecnie praktycznie każda giełda na świecie tworzy możliwość notowania mniejszych przedsiębiorstw, głównie z branży nowych technologii i internetu. Są one z reguły mniejsze, nie potrzebują tak dużej ilości pracowników jak firmy produkcyjne, rozwijają się za to bardzo szybko. Giełda daje możliwość właścicielom na pozyskanie kapitału na nowe inwestycje. W ten sposób wiele niewielkich firm w krótkim czasie przekształciło się w potężne koncerny.